Première van de auteursfilm 'TOEN EN NU'

Een film van Jean-pierre Coppens

Presentatie en inleiding film Jelle De Beule 

In deze filosofische, satirische en ironische auteursdocumentaire loopt één centrale gedachte als een rode draad door alle thema's: het heimwee naar de kleine, overzichtelijke en beschermende wereld van weleer. Maar was die wereld werkelijk beter, of slechts anders?

Vanuit mijn rol als eigenzinnige en kritische 'poortwachter' kijk ik naar de ingrijpende veranderingen die onze samenleving hebben getransformeerd. Ik volg de evolutie van een kleinschalige gemeenschap naar een geglobaliseerde werkelijkheid, die ons vandaag confronteert met een cruciaal kantelpunt: de eindigheid van onze wereld en de grenzen van haar draagkracht.

Aan de hand van unieke kleurenbeelden uit de jaren ’50 wordt in elk thema telkens een vergelijking gemaakt tussen vroeger en nu.

Thema’s: Landbouw, van boerenbetogingen tot duurzaam boeren. De mijnen en het mijnalarm. De foor, en de teloorgang van de kleine attracties. Zeevisserij, alarm in de vismijn en de Chinezen vissen onze oceanen leeg. De grote vakantie, en de muur van de schande. Koning auto, het verkeersinfarct. Expo ’58, een verloren droom, Lumumba bezocht ook de expo en in '60 werd hij vermoord; en de gevolgen van de Eenheidswet in de jaren ’60, het Amerikaans Theater en TIK-TAK. De school, geen applaus voor ons onderwijs en de Nieuwe Orde. Kunst, de rampzalige restauratie van het Lam-Gods en Kunst moet mooi zijn! Sport, vrouwenvoetbal, de koers en horen, zien en zwijgen. De Kerk, geloofscrisis en misbruik. Oorlog, Israël-Palestina, een genocide. Oorlog noch Vrede, Rusland-Oekraïne, Iran-conflict, ons leger waakt, de nieuwe wapenwedloop en de minister van landsverdediging zag ze vliegen. De eindigheid van de wereld, de onomkeerbaarheid van de klimaatverandering en roofkapitalisme, te land, ter zee en in de ruimte.

Over de poortwachter: Voor het duidingsprogramma ‘Panorama’ van de openbare omroep maakten wij indringende en diepgravende journalistieke documentaires en reportages over wat er in de samenleving leeft. Een groot aantal programmamakers binnen de Panorama-redactie, werd in de jaren ’70 door de administrateur-generaal Paul Vandenbussche van de toenmalige BRT bestempeld als ‘de duikboten van de Nieuwsdienst’. Als politiek dakloos waren wij voor de directie en de beleidsmakers de eeuwige dwarsliggers binnen de Nieuwsdienst. Ook al waakten wij over een absolute naleving van de neutraliteit, objectiviteit en onpartijdigheid bij het maken van onze reportages, toch bestempelde de politiek ons als linkse rakkers, zelfs onder een hoofdredacteur van de duiding van rechtse signatuur. Toen een hoofdredacteur van links het voor het zeggen had, verklaarde deze de oorlog aan de bestuursdirecteur van de nieuwsdienst en waren we plots rechtse knapen.

Helemaal in de geest van de Panorama documentaires en de ‘Jaaroverzichten’ van toen kon deze poortwachter niet langer toekijken aan de zijlijn en dus maakte hij de documentaire ‘Toen en nu’. Mijn bezorgdheid over een ‘affectieve en sociale’ polarisatie in onze samenleving is te groot geworden. De buitensporige vormen van wij- tegen-zij-denken, toenemende toxiciteit, vijandigheid en het samenvallen van de ideologische en sociale breuklijnen grijpen diep in, in onze sociale relaties. Waarom kunnen we niet meer op een democratische en geweldloze manier samenleven?

De Nieuwe Orde met een asociale, xenofobe en ondemocratische besluitvorming verpest het leven van miljoenen mensen. De democratie is in gevaar door een steeds toenemende ongelijkheid en onrechtvaardigheid. De elitaire machthebbers zowel in binnenland als in het buitenland hebben geen enkel mandaat die hun daden rechtvaardigen, maar ze dulden geen tegenspraak; en hun intellectuele, economische en technologische roofbouw kent nauwelijks nog grenzen: te land, ter zee en inmiddels zelfs in de ruimte. De tomeloze drang naar macht leidt tot de uitholling van democratische instellingen en fundamentele waarden en voedt de opkomst van autoritaire regimes.

Wegkijken was voor dus geen optie meer.

De inkom is gratis, vrije gift waarvan de opbrengst naar de vzw Belgium Brick Children School Friendship in Nepal gaat.